TҮРІК БІТІК
ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің Тіл комитеті
қазрусeng
Iздеу:
Қайда:
Басы Ескерткіш Үйреткіш Сөздік Көмек
Бөлімдер
Көне түрік бітіктер
Түрік бітік үйреткіш
Этномәдени сөздік
Дерек көздері
Көмек
Контакт
Ескерткіш түрі
Орхон
Енисей
Талас
Тұрпан
Алтай
Қазақстан
Ферғана
Деректер
Таңбалар
Сөздік
Іздеу
Карта
Мұражай жәдігерлері
Мақалалар
Әдебиеттер
Шрифт қолдау
Сайт картасы
  Этномәдени сөздік
[törüt buluŋ] төрт бұлұң
«Төрт бұрыш, төрт жақ, төрт тарап» деген сөз. Көне түріктерде жердің төрт жағы. Көне моңғол тілінде buluŋ «бұрыш, жақ» мағынасында. Көне түріктердің дәстүрінде киіз үйдің есігі күншығысқа қаратылады. Сол сияқты жер тараптың бағыттарын адам өз бетімен күншығысқа қарау тұрғысынан атаған. Сондықтан «өңір жақ, ілгері» дегені күншығыс, ал «берійе, берігерү» - дегені оң қол жақ – оңтүстік, «йырыйа, йрығарұ» дегені сол қол жақ –солтүстік , «құрығарұ» дегені арқа тұсы, күн батыс яғни түн орталық жақ деп есептеген. Демек қазақ тілінде киіздің үйдің оң жағы, оңтүстік, киіз үйдің сол жағы, солтүстік деп атағаны дәл осы байырғы танымның сарқыншағы.
Мәлімет қорынан қара
Мына ескерткіштерде осы сөз кездеседі
Ел Етміш Білге қағанның (Тариат//Тэрх) екінші бітіктасы
4